+ 48 0 792 428 856

+ 48 0 694 182 444

biuro@kancelaria-veritas.com

Stwierdzenie
nieważności małżeństwa

Na przestrzeni ostatnich lat, modnym stało się wyrażenie „wziąć Rozwód Kościelny”, którym ludzie błędnie określają proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa toczący się przed sądem kościelnym. Wynika to z niezrozumienia istoty małżeństwa kościelnego, będącego przymierzem kobiety i mężczyzny, którzy tworzą ze sobą wspólnotę całego życia, nakierowaną ze swej natury na dobro małżonków oraz na zrodzenie i wychowanie potomstwa. Dlatego też należy podkreślić, że w Kościele katolickim nie udziela się rozwodów, coś takiego po prostu nie istnieje. Istnieje jedynie możliwość wszczęcia przed sądem kościelnym procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa, które z przyczyn wymienionych w Kodeksie Prawa Kanonicznego zostało nieważnie zawarte.
Osoba, która chciałaby wszcząć proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa musi napisać skargę powodową (jest to pismo wszczynające cały proces) i wnieść ją do właściwego sądu kościelnego. Skarga powodowa jest pismem, w którym powód (osoba wszczynająca proces), opierając się na podstawach prawnych (tzw. tytułach nieważności), prosi sąd o orzeczenie nieważności swojego małżeństwa. Tak, więc znajomość tytułów nieważności jest istotna z punktu widzenia zasadności skargi powodowej i całego procesu. A to oznacza, iż wcześniej należy zapoznać się z tytułami prawnymi na podstawie, których można prosić sąd o stwierdzenie nieważności małżeństwa. W prawie kanonicznym wyróżniamy trzy rodzaje tytułów prawnych:

1. Przeszkody zrywające:

1. Przeszkoda wieku – stanowi, że małżeństwo nie może być ważnie zawarte przez mężczyznę, który nie ukończył szesnastego roku życia i kobietę, która nie ukończyła czternastego roku życia.
2. Przeszkoda niemocy płciowej – dotyczy niezdolności do współżycia małżeńskiego przynajmniej jednej ze stron. Należy odróżnić niemoc płciową od niepłodności, która nie stanowi przeszkody do zawarcia małżeństwa.
3. Przeszkoda węzła małżeńskiego – stanowi, że nieważnie zawiera małżeństwo osoba, która wcześniej zawarła związek małżeński, nawet niedopełniony.
4. Przeszkoda różnej religii – zachodzi między wyznawcą Kościoła katolickiego a nieochrzczonym.
5. Przeszkoda święceń – osoby, które otrzymały święcenia (diakonatu, prezbiteratu i biskupie) nie mogą ważnie zawrzeć małżeństwa.
6. Przeszkoda ślubu – stanowi, że osoby, które złożyły wieczysty ślub publiczny czystości w instytucie zakonnym nie mogą ważnie zawrzeć małżeństwa.
7. Przeszkoda uprowadzenia – nie może być ważnie zawarte małżeństwo między mężczyzną i kobietą uprowadzoną lub choćby przetrzymywaną z zamiarem zawarcia z nią małżeństwa, chyba że później kobieta uwolniona od porywacza oraz znajdując się w miejscu bezpiecznym i wolnym, sama swobodnie wybierze to małżeństwo.
8. Przeszkoda występku – zachodzi, gdy jeden z małżonków zabija swojego współmałżonka lub współmałżonka osoby, z którą chce zawrzeć nowe małżeństwo. Przeszkoda ta dotyczy również osób współdziałających.
9. Przeszkoda pokrewieństwa – zachodzi we wszystkich stopniach linii prostej (wstępni, zstępni) oraz do czwartego stopnia linii bocznej włącznie.
10. Przeszkoda powinowactwa – zachodzi we wszystkich stopniach linii prostej.
11. Przeszkoda przyzwoitości publicznej – powstaje z nieważnego małżeństwa po rozpoczęciu życia wspólnego albo z notorycznego lub publicznego konkubinatu. Powoduje zaś nieważność małżeństwa w pierwszym stopniu linii prostej między mężczyzną i krewnymi kobiety i odwrotnie.
12. Przeszkoda pokrewieństwa prawnego – zachodzi w linii prostej oraz do drugiego stopnia linii bocznej w przypadku adopcji.